De ambachtelijke geheimen van de museumstoker in jouw handen?

Jenevermuseum zoekt een nieuwe stoker

De stoker van het Jenevermuseum gaat volgend jaar op pensioen. Daarom is het museum op zoek naar een nieuwe stoker die de kunst van het ambachtelijke stoken in een 19de-eeuwse stoomstookinstallatie kan voortzetten. Joost Venken, Hasselts schepen van cultuur: "Een hoogste uitzonderlijke vacature! Geen enkele andere stad of gemeente in België heeft een stoker in dienst!" Bovendien is dit stoken volgens 19de-eeuwse principes en recepturen uniek. Bijgevolg heeft de nieuwe stoker van het Jenevermuseum ook een belangrijke educatieve rol: hij moet niet alleen ambachtelijk stoken, maar ook de liefde voor het authentieke proces én het boeiende verhaal achter onze nationale sterkedrank aan het publiek doorgeven.
Misschien wel iets voor jou?

De job van je leven!
Er zijn maar weinig mensen die kunnen zeggen dat ze een job enig in België kunnen uitoefenen. De nieuwe stoker van het Jenevermuseum zal dat zeker kunnen. In ons land zijn er uiteraard nog andere stokers actief in zo'n 40 kleine en grotere stokerijen. Maar eerlijk…, behalve stokerij Vandamme in het Oost-Vlaamse Balegem, stookt geen enkele andere stokerij nog in een authentieke 19de-eeuwse stoominstallatie, die trouwens sinds 2005 beschermd is als monument.

Wat doet een museumstoker?
Als museumstoker produceer je de huisjenevers en -likeuren van het Jenevermuseum met authentieke apparatuur. Het koesteren, onderhouden en herstellen van deze installaties is een unieke (technische) uitdaging. Hiernaast doe je onderzoek en ontwikkel je jenevers en likeuren op basis van oude recepturen uit de rijke museumcollectie. Dit in samenwerking met diverse partners in het onderwijs, het Vlaamse erfgoedveld en de Belgische en Nederlandse jeneverproductie. Je produceert zo jaarlijks gemiddeld een 1.500 liter Hasseltse Graanjenever, Elixir, Oranjebitter en Goudwater. Maar je belangrijkste uitdaging is ongetwijfeld het doorgeven van je passie voor jenever en het distilleren aan museumbezoekers door o.a. masterclasses te geven, workshops te begeleiden, rondleidingen te geven, enz.

Stoker Jan Kempeneers op pensioen
Huidig stoker Jan gaat in 2021 op pensioen na een loopbaan van meer dan 30 jaar als museumstoker. Het is allesbehalve een evidente taak om in zijn voetsporen te treden. Zo restaureerde Jan zelf, met advies van vele experts, de volledige stookinstallatie en maakte ze vervolgens operationeel. Hij is een van de enigen die ermee kan werken. Door zijn jarenlange werkervaring met deze installatie kent hij ze letterlijk van binnen en van buiten, weet hij als geen ander praktische problemen op te lossen en heeft hij de nodige knowhow opgebouwd om de beste producten uit de stookketels te laten druppelen. Doorheen de jaren werkte hij op basis van originele receptenboekjes uit de museumcollectie recepten uit en stelde ze op punt. Deze geheimen van de stoker wil hij nu graag overdragen. De afgelopen twee jaar werd daarom al heel sterk ingezet op het documenteren - schriftelijk en via foto- en videoregistratie - van alle stappen van het productieproces zodat zijn opvolger niet van een blanco blad moet vertrekken.

Werken op een site waar je wenst dat de muren konden spreken
Niet alleen de inhoud van de job is boeiend en uniek, ook de omgeving waarin je als museumstoker werkt: een prachtige authentieke beschermde stokerijsite. Oorspronkelijk was de stokerij een kloosterhoeve van de franciscanessen-penitenten – beter gekend als de ‘witte nonnen’. Tijdens de Franse bezetting werden de kloostergoederen verbeurd verklaard en verkocht. Zo kwam de hoeve in handen van J.A.S. Bamps die ze als jeneverstokerij inrichtte. Later kwam de stokerij in het bezit van de families Stellingwerff en Theunissen die de gebouwen en het interieur grondig veranderden. Het museum opende er de deuren in 1987. De woon- en werkruimtes van deze stokersfamilies zijn geïntegreerd en voelbaar in het museumparcours. De stookzaal is het kloppend hart van het museum én van de stad Hasselt.
Netwerking, immaterieel erfgoed en andere uitdagingen voor de toekomst
“De functie van stoker is voor ons Jenevermuseum cruciaal”, bevestigt schepen van cultuur Joost Venken, “Al van bij de oprichting was het de bedoeling om een ‘levend’ museum te zijn door bezoekers effectief te tonen hoe er in die waanzinnige 19de eeuw gestookt werd. En door de aanwerving van een nieuwe stoker blijven we ook dat levend museum. Meer nog, via onze stoker willen we sterker inzetten op de uitbouw van onze netwerken en samenwerkingsverbanden met hogescholen, universiteiten, commerciële stokerijen enz. Niet alleen om via onderzoek en stages nieuwe inzichten op te doen maar ook om onze eigen expertise te delen.”
“Door het aanwerven van een stoker met een uitgebreider takenpakket trekt het Jenevermuseum ook volop de kaart van het immaterieel erfgoed.”, vult museumdirecteur Davy Jacobs aan, “Het gaat hier om ontastbare technieken en vaardigheden die we van generatie op generatie moeten doorgeven en op die manier kunnen borgen. Net dankzij de recent groeiende aandacht voor streekproducten, ambachten en vooral vakmanschap kent jenever de laatste jaren een sterke heropleving. Dit merk je ook aan de distilleer- en jeneveropleidingen, die bijvoorbeeld Syntra organiseert en elk jaar meer en meer deelnemers aantrekken, maar ook aan de nieuwe ambachtelijke stokerijen die verspreid over de Lage Landen opgericht worden. Ook onze bezoekers willen dat vakmanschap letterlijk en figuurlijk kunnen proeven en beleven. Daarom zal onze toekomstige stoker, meer dan ooit, een sleutelfiguur zijn in de publiekswerking van ons museum.”

Meer informatie
Fiche 'Vacature meester-stoker'
Vacature: www.hasselt.be/nl/vacatures