Opening nieuwe expo De schaduw van de fles

Jenevermuseum opent tentoonstelling over toverlantaarns en de maatschappelijke impact van vroege beelden over alcoholmisbruik.

Beelden spelen vandaag een centrale rol in hoe maatschappelijke thema’s worden besproken, gedeeld en gevoeld. Maar die strijd om aandacht, overtuiging én gedragsverandering is allesbehalve nieuw. Met de expo De schaduw van de fles. Een beeldstrijd van glasplaat tot film toont het Jenevermuseum hoe al aan het einde van de 19de eeuw beelden bewust werden ingezet in de strijd tegen alcoholmisbruik.

“De tentoonstelling laat zien hoe beelden al meer dan een eeuw worden gebruikt om maatschappelijke kwesties bespreekbaar te maken,” zegt schepen van cultuur Karolien Mondelaers. “Het Jenevermuseum koppelt historisch erfgoed aan een hedendaags thema dat iedereen herkent: namelijk hoe populaire media ons denken en gedrag beïnvloeden.”

Ook burgemeester Steven Vandeput benadrukt die actuele link: “De schaduw van de fles toont hoe beelden en andere media al in de 19de eeuw werden gebruikt om mensen te overtuigen en te raken. De expo maakt zichtbaar hoe emotie en spektakel daarin een sleutelrol spelen, toen én vandaag. Dat maakt deze tentoonstelling bijzonder relevant. Want wat je ziet en voelt, komt harder binnen dan wat je hoort of leest.”

Vanaf 6 juni 2026 neemt de expo bezoekers mee naar een tijd waarin hervormers, artsen en religieuze organisaties de nieuwste media van hun tijd inzetten om een breed publiek te bereiken. In een samenleving waarin veel mensen niet konden lezen, spraken beelden luider dan woorden.

Van toverlantaarn tot vroege film

De expo toont hoe projectielantaarns werden ingezet om met dramatische taferelen, herkenbare familieverhalen en wetenschappelijke afbeeldingen het publiek te raken. Daarnaast komen ook andere populaire mediavormen aan bod. Davy Jacobs, directeur Jenevermuseum, licht toe: “In een theatrale scenografie brengen we de bezoeker terug naar die tijd van de eerste beeldprojecties en film. We tonen niet alleen toverlantaarns en de bijhorende glasplaatjes maar ook affiches, ander drukwerk en wassen modellen. Wat dacht je bijvoorbeeld van een aangetaste lever? Bovendien hebben we speciaal voor de expo zelfs originele muziek die vroeger live gespeeld werd bij de vertoning van een anti-alcoholfilm opnieuw laten uitvoeren en op de film gemonteerd. Daarnaast evoceren we op basis van origineel bronnenmateriaal in een bijzondere filmproductie ook 3 verschillende lantaarnvoorstellingen. Drie bekende acteurs kruipen daarbij in de huid van historische figuren die destijds zelf dergelijke voorstellingen brachten.”

Boek en uitgebreid randprogramma

Naast de tentoonstelling zet het Jenevermuseum ook sterk in op verdieping en beleving. Bezoekers kunnen de expo ontdekken via rondleidingen met de curatoren, een filmvertoning met nabespreking en historische lantaarnvoorstellingen. De tentoonstelling vertrekt bovendien van het gelijknamige boek, uitgegeven door uitgeverij Borgerhoff & Lamberigts, dat het verhaal en het beeldmateriaal verder uitdiept.